Foster + Partners đã giành chiến thắng trong cuộc thi nhằm tái phát triển Quận Putuo của Thượng Hải. Quy hoạch tổng thể với diện tích 3,2 km² tập trung vào việc tái thiết đô thị khu vực xung quanh Ga Tàu Tây Thượng Hải, tạo nên một cửa ngõ mới cho thành phố đông dân nhất Trung Quốc.

Quy Hoạch Tổng Thể: Tái Thiết Đô Thị và Kết Nối Giao Thông

Dự án được thiết kế xoay quanh các phương thức giao thông chủ chốt, bao gồm hai hành lang đi bộ song song nối liền ga tàu với chùa Zhenru và một trung tâm đô thị mới được quy hoạch trên khu đất hiện vẫn chưa phát triển.

Quy hoạch tổng thể này tiếp nối các đề xuất năm 2024 cho khu phát triển hỗn hợp Changfeng, nằm trong cụm Tài chính Khoa học và Công nghệ Thượng Hải của Quận Putuo, thuộc quy hoạch tổng thể Thượng Hải 2035 rộng lớn hơn.

Việc tái thiết các trung tâm đô thị và hệ thống giao thông này được kỳ vọng sẽ định hình lại trải nghiệm đô thị cho cả cư dân lẫn du khách.

Hai tuyến đi bộ chính — Kênh Đào và Đại lộ Thương mại — tạo thành một vòng tròn khép kín xuyên suốt quận, được viền bằng hàng cây hoa đào và các tiện ích công cộng lân cận.

Cùng với việc cải tạo nhà ga, các tuyến này hướng tới việc hình thành một trung tâm giao thông tích hợp, kết nối nhiều phương thức di chuyển khác nhau và liên kết các khu phức hợp đa chức năng mới.

Hồi Sinh Ga Tàu Tây Thượng Hải và Trục Văn Hóa Chùa Zhenru

Trong dự án này, khu vực Ga Tàu Tây Thượng Hải được hồi sinh với một công viên công cộng và một quảng trường tích hợp chỗ ngồi, kết nối trực tiếp với lối đi bộ trên cao.

Quy hoạch tổng thể còn bao gồm việc cải tạo các mặt tiền cửa hàng hiện hữu và tạo ra những không gian nhỏ dọc theo trục văn hóa của chùa Zhenru, cùng với các công trình văn hóa mới và khu bán lẻ hai bên.

Thiết kế cho trung tâm quận mới giới thiệu sự kết hợp giữa các địa điểm văn hóa, cơ sở thể thao, văn phòng, nhà ở và bán lẻ trên khu đất liền kề rộng 234.000 m².

Một tòa tháp phức hợp mang tính biểu tượng sẽ đóng vai trò là điểm nhấn trung tâm của khu đô thị mới hoạt động 24/7 này.

Hướng Tới Phát Triển Bền Vững

Quy hoạch tổng thể tích hợp nhiều chiến lược môi trường đáng chú ý. Hệ thống phủ xanh đô thị được triển khai xuyên suốt dự án, kết hợp với hệ thống thu gom nước mưa trên mái và các tấm pin năng lượng mặt trời tích hợp vào công trình.

Marilu Sicoli, Senior Partner tại Foster + Partners, cho biết nhóm thiết kế tập trung khai thác những giá trị sẵn có của khu đất — từ việc mở rộng mạng lưới kênh rạch, gia tăng diện tích cây xanh, đến cải thiện kết nối với các địa danh văn hóa quan trọng của quận.

Một điểm nhấn trong thiết kế là việc dỡ bỏ các rào cản dọc bờ kênh, mở ra tầm nhìn trực tiếp ra mặt nước cho người đi bộ. Công viên Zhenru hiện hữu cũng được mở rộng ra toàn khu vực, kết nối bằng tuyến đi bộ trên cao xuyên qua tán cây, tách biệt hoàn toàn khỏi giao thông cơ giới.

Martin Castle, Senior Partner tại Foster + Partners, nhấn mạnh rằng dự án sẽ tái định nghĩa trải nghiệm đô thị tại đây thông qua hệ thống giao thông tích hợp và các không gian công cộng mang tính chuyển đổi.

Góc Nhìn Sức Khỏe: Khi Quy Hoạch Đặt Con Người Làm Trung Tâm

Dự án Putuo là một ví dụ điển hình cho xu hướng quy hoạch đô thị lấy sức khỏe cộng đồng làm kim chỉ nam. Việc ưu tiên tuyến đi bộ thay vì giao thông cơ giới không chỉ giảm ô nhiễm không khí và tiếng ồn, mà còn khuyến khích cư dân vận động thể chất hàng ngày — yếu tố then chốt trong phòng ngừa béo phì, tiểu đường và bệnh tim mạch.

Hệ thống cây xanh và kênh nước xuyên suốt quy hoạch cũng đóng vai trò quan trọng với sức khỏe tinh thần. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tiếp xúc với thiên nhiên trong môi trường đô thị giúp giảm cortisol (hormone gây stress), cải thiện tâm trạng và nâng cao khả năng tập trung. Việc tích hợp chùa Zhenru — một không gian tâm linh và tĩnh lặng — vào mạng lưới đi bộ cũng tạo thêm cơ hội cho cư dân thư giãn và phục hồi tinh thần.

Các Dự Án Tái Thiết Đô Thị Đáng Chú Ý Khác

Putuo không phải là dự án tái thiết đô thị lớn duy nhất được công bố gần đây. Zaha Hadid Architects cũng đang triển khai quy hoạch tổng thể cho Thành phố Khalid Bin Sultan tại Sharjah, UAE. Tại Riyadh, các giai đoạn đầu của Triển lãm Thế giới 2030 đang được phát triển, cùng với Tổ hợp Nghệ thuật Hoàng gia do Bofill Taller de Arquitectura thiết kế.

Đáng chú ý, tại Sharjah, công ty kiến trúc HWKN đã phát triển một khu thương mại mới được thiết kế chủ yếu bằng trí tuệ nhân tạo — cho thấy AI đang ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong ngành kiến trúc và quy hoạch đô thị.

Foster + Partners gần đây cũng giành chiến thắng trong cuộc thi thiết kế Đài tưởng niệm Quốc gia dành cho Nữ hoàng Elizabeth II — một không gian tĩnh lặng để tưởng nhớ trong Công viên St James, London, với điểm nhấn là cây cầu lấy cảm hứng từ chiếc vương miện Queen Mary’s Fringe Tiara mà Nữ hoàng đội trong lễ cưới với Hoàng tử Philip năm 1947.